Tag Archives: Αρχαία Ελληνικά

Γιατί οι Ρωμαίοι μιλούσαν ελληνικά – Pentapostagma.gr : Pentapostagma.gr

Lingua franca ονομάζεται η γλώσσα που μιλούν μεταξύ τους δύο άτομα, χωρίς να είναι η μητρική τους. Η Ρώμη ήταν πρωτεύουσα μιας αυτοκρατορίας που επεκτεινόταν με ταχύτατο ρυθμό, ένα εμπορικό κέντρο με περισσότερους από ένα εκατομμύριο κατοίκους.Αν και η τοπική γλώσσα της Ρώμης ήταν τα λατινικά, η Lingua franca – η γλώσσα που χρησιμοποιούσες για να αγοράσεις ή να πουλήσεις και γενικότερα για να γίνεις κατανοητός – ήταν τα «κοινά» αρχαία ελληνικά.Τα αρχαία ελληνικά ήταν επίσης η γλώσσα επιλογής της μορφωμένης αστικής ελίτ της Ρώμης. Οι εκλεπτυσμένοι Ρωμαίοι θεωρούσαν εαυτούς κληρονόμους του αρχαιοελληνικού πολιτισμού.Η Αινειάδα του Βιργίλιου – το επικό ποίημα που αφηγείται την ίδρυση της Ρώμης – αναφέρει κατηγορηματικά ότι η Ρώμη αποτελεί συνέχεια της μυθικής Ελλάδας για την οποία είχε γράψει ο Όμηρος. Η χρήση των αρχαίων ελληνικών ήταν απαραίτητη. Τα περισσότερα κείμενα που διάβαζε η ανώτερη ρωμαϊκή τάξη ήταν στα αρχαία ελληνικά.Η τέχνη, η αρχιτεκτονική, η φυτοκομία, η μαγειρική και η μόδα που θαύμαζαν ήταν της αρχαίας Ελλάδας και οι περισσότεροι από τους παιδαγωγούς τους ήταν Έλληνες.Ακόμη και τα λατινικά που μιλούσαν δεν ήταν η κλασική γλώσσα που γνωρίζουμε. Στην καθημερινότητά τους οι γηγενείς Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν τα επονομαζόμενα «λαϊκά λατινικά».Τα κλασικά λατινικά ήταν η γλώσσα του γραπτού λόγου- και τη χρησιμοποιούσαν επίσης στα δικαστήρια, στις αγορεύσεις και διοίκηση, αλλά όχι ως καθομιλουμένη. Η εκδοχή της καθομιλουμένης ήταν εκείνη που ο ρωμαϊκός στρατός μετέφερε σε όλη την Ευρώπη. Έτσι, τα λαϊκά λατινικά γέννησαν τις ρομαντικές γλώσσες: τα ιταλικά, τα γαλλικά και τα ισπανικά.Όμως τα λαϊκά λατινικά ήταν η καθομιλουμένη μόνο του Λατίου, όχι ολόκληρης της αυτοκρατορίας. Τα αρχαία ελληνικά ήταν η βασική γλώσσα της ανατολικής αυτοκρατορίας, γύρω από την Κωνσταντινούπολη και τις πόλεις της νότιας Ιταλίας.Το όνομα Νεάπολη είναι στην πραγματικότητα ελληνικό. Σήμερα, η ντόπια διάλεκτος της Νάπολης, τα ναπολιτάνικα, διατηρεί ίχνη των αρχαίων ελληνικών, ενώ τα «γκρίκο» χρησιμοποιούνται ακόμη από 30.000 άτομα στη νότια Ιταλία.Τα νέα ελληνικά και τα γκρίκο συγγενεύουν αρκετά, ώστε όσοι τα μιλούν να καταλαβαίνουν ο ένας τον άλλο. Τα αρχαία ελληνικά και όχι τα λατινικά ήταν η δημοφιλής γλώσσα του μεσογειακού εμπορίου.Ο όρος lingua franca ήταν ιταλικός- και όχι λατινικός- και περιέγραφε τη συγκεκριμένη γλώσσα που χρησιμοποιούσαν οι έμποροι στη Μεσόγειο από τον 11ο ως τον 19ο αιώνα. Βασιζόταν στα ιταλικά και συνδύαζε στοιχεία οξιτανικών, ισπανικών, πορτογαλικών, αρχαίων ελληνικών, γαλλικών και αραβικών, δημιουργώντας μια ευέλικτη διάλεκτο που όλοι μπορούσαν να μιλήσουν και να κατανοήσουν.Lingua Franca δε σημαίνει «γαλλική γλώσσα» αλλά γλώσσα των Φράγκων. Η λέξη «franji»παραμένει μια κοινή αραβική λέξη που χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα για να περιγράψει τους Δυτικούς.Βιβλιογραφία: Το βιβλίο ολικής άγνοιας, Τζον Λόϋντ & Τζον Μίτσινσον, εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ

Πηγή: Γιατί οι Ρωμαίοι μιλούσαν ελληνικά – Pentapostagma.gr : Pentapostagma.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, ΙΣΤΟΡΙΚΑ

Έκτακτο Παράρτημα: Κώστας Δούκας: «O Ομηρος μίλησε για τριαδικό Θεό»

Ο σημαντικότερος Ελληνας ομηριστής Κώστας Δούκας αναφέρεταιστα μεγάλα έπη, την προσπάθεια αλλοίωσής τους, και υποστηρίζει ότι ποιητής (που δεν ήταν τυφλός) είναι ο Οδυσσέας
σχόλιο Γ.Θ : Αποκαλύψεις που αναδύονται μέσα από τα βάθη των αιώνων…
Μυστήρια που φανερώνονται προκαλώντας δέος
Από τον
Παναγιώτη Λιάκο
Ο Κώστας Δούκας είναι ηρωική μορφή των ελληνικών γραμμάτων. Η σχέση του με την καταστατική πράξη του ελληνικού πολιτισμού, τα έπη του Ομήρου, κρατάει περίπου μισόν αιώνα. Είναι ο σημαντικότερος Ελλην ομηριστής, ιστορικός ερευνητής, πρώην δημοσιογράφος κι ασχολείται με τα εικαστικά. Ο κ. Δούκας έχει γράψει περίπου 25 βιβλία με θέμα τον Ομηρο, τον κόσμο των επών και τα μυστικά του, και μόλις πρόσφατα κυκλοφόρησε το σημαντικότερο -ως σήμερα- έργο του: η έμμετρη μετάφραση της Ιλιάδας και της Οδύσσειας, όπου κατορθώνει να αποδίδει τα ομηρικά έπη στη νέα ελληνική διατηρώντας το 80% των ομηρικών λέξεων!

Ο Κώστας Δούκας, με το μοναδικό χάρισμα και τον πλούτο των γνώσεών του, συστήνει ξανά στο έθνος μας την πηγή της υπεροχής του, το θαύμα του Ομήρου! Η συνέντευξη που ακολουθεί είναι μια ξενάγηση στις σκέψεις και στον γνωσιακό κόσμο ενός υπέροχου μυαλού.

Πώς ξεκίνησε το ταξίδι σας στον κόσμο του Ομήρου;
Ενα καλοκαίρι επέστρεφα σπίτι, τα παιδιά είχαν τελειώσει τις εξετάσεις και τα έβλεπα που πέταγαν τα βιβλία στα σκουπίδια, στον δρόμο. Πάω και παίρνω ένα από αυτά τα βιβλία τα σκισμένα και βλέπω ότι ήταν ο Ομηρος. Σκέφτηκα «τόσο μίσος για τον Ομηρο; Γιατί; Κάναν οι δάσκαλοι τα παιδιά να μισήσουν τον Ομηρο;» Θέλησα τότε να δω τι πραγματικά έλεγε ο Ομηρος. Ετσι λοιπόν βάλθηκα να μάθω αρχαία ελληνικά, όπως πρέπει.
Αυτό συνέβη πριν από περίπου 50 χρόνια. Είμαι 82 τώρα. Αρχισα λοιπόν να διαβάζω αρχαία ελληνικά και κυρίως την επική διάλεκτο. Επί δύο χρόνια προσπαθούσα να μάθω κανονικά αρχαία με συντακτικό και γραμματική. Και κατόρθωσα και διάβασα επιτέλους από το πρωτότυπο τον Ομηρο και μου αποκαλύφθηκε ένας καινούργιος κόσμος.
Ο Ομηρος χρησιμοποίησε λέξεις που χρησιμοποιούμε και εμείς σήμερα. Και δεν ήτανε μία και δύο. Ηταν πάρα πολλές. Διερωτήθηκα για ποιο λόγο οι «διάσημες» μεταφράσεις έπρεπε να… μεταφράζουν, να αλλάζουν όλες τις λέξεις του Ομήρου. Αφού τις καταλαβαίνω. Γιατί να πω το ασθμαίνω, που το γνωρίζω, «λαχανιάζω»; Γιατί να πω την ιαχή «ξεφώνημα»; Γιατί το όρος να το πω βουνό; Γιατί τον ποιμένα να τον πω τσοπάνη; Γιατί το κλέπτω να το πω αρπάζω; Και το αρπάζω μετά να το πω κλέπτω; Ηθελαν να μας περάσουν το μήνυμα ότι εκείνη η εποχή ήταν άλλη κι ότι άλλη γλώσσα μιλάμε σήμερα.
Μιλάμε την ίδια γλώσσα με την ομηρική εποχή;
Μιλάμε την ίδια, τη γράφουμε με τον ίδιο τρόπο και την εκφέρουμε με τον ίδιο τρόπο. Είδα δηλαδή ότι είχα παραπληροφορηθεί. Τρεις λέξεις μόνο δεν μπορούσαν να αλλάξουν οι μεταφραστές. Δεν βρήκαν αντίστοιχες.
Τρεις λέξεις; Ποιες είναι αυτές;
Ο ιδρώς (ιδρώτας), η σανίς και η φάλαγξ. Δεν βρήκαν αντίστοιχες λέξεις. Κατά τα άλλα έπρεπε να πούμε τη θύελλα «ανεμορούφουλα», κατά τον Καζαντζάκη… Την Ηρα λευκώλενον που είχε λευκάς ωλένας, τη λευκοχέρα δηλαδή, να την πούμε «κρουσταλοβραχιονάτη». Τον πολύαρνι, αυτόν που έχει πολλά αρνιά, να τον πούμε «βαριοκοπαδιάρη». Να σου λέει «κασσίτερος» ο Ομηρος κι εσύ να λες… καλάι, κατά το τουρκικότερο! Να σου λέει «δόμος» ο Ομηρος, που είναι διεθνής λέξη, κι εσύ να λες κατά τα τουρκικά «οντάς»! Καζαντζάκης και Κακριδής. Αυτοί κάνανε το μεγάλο κακό.
Είναι νεκρή γλώσσα τα αρχαία ελληνικά, όπως ισχυρίζεται η Μαρία Ρεπούση;
«Η αρχαία ελληνική γλώσσα είναι νεκρή γλώσσα». Ε, και οι έξι λέξεις είναι αρχαίες. Αυτή είναι η απάντηση στη Ρεπούση. Τι άλλο να πω;
Τι μπορεί να αποκομίσει ένας σύγχρονος άνθρωπος διαβάζοντας Ομηρο;
Πρώτα πρώτα θα μάθει ότι υπήρχε μια άριστα οικοδομημένη γλώσσα, επιστημονική, εύηχη, που μπορεί να διατυπώσει οποιοδήποτε νόημα σε οποιαδήποτε εποχή και τώρα και στο μέλλον. Αν ανοίξετε π.χ. ένα φάρμακό σας και διαβάσετε τα έκδοχα του φαρμάκου, θα δείτε ότι όλες οι λέξεις είναι ομηρικές. Αν λέει colloidal, π.χ. κολλώδης, είναι λέξη ομηρική. Οπως chloro είναι χλωρός. Αν βλέπετε stearate είναι στέαρ του στέατος, πηγμένο λίπος. Αυτές οι λέξεις είναι ελληνικές.
Εχει διεισδύσει παντού η γλώσσα του Ομήρου. Εχει μπει σε όλον τον κόσμο με αποτέλεσμα να μην μπορεί να απαλλαγεί από τη γλώσσα αυτή, βρίσκεται αυτούσια ή μεταλλαγμένη μέσα σε όλες τις ευρωπαϊκές διαλέκτους. Αν, ας πούμε, σας τύχει -ο μη γένοιτο- και βρεθείτε στο εξωτερικό και πάθετε κάτι με την καρδιά σας, διακομιστείτε στο νοσοκομείο, οι ξένοι, αν ψάξουν, μπορεί να αποφανθούν ότι έχετε πρόβλημα στην «τριγλώχινα βαλβίδα». Ετσι θα το πούνε. «Τριγλώχιν» σημαίνει «τρεις γλωχίνες», αιχμές. Είναι το βέλος που έμπαινε μέσα αλλά δεν έβγαινε.
Το «κολλώ» είναι λέξη ομηρική. Του Αίαντος το ακόντιο είναι κολλητό, και οι θύρες είναι κολλητές για να είναι και πιο γερές. Λοιπόν η κόλλα πώς λέγεται αγγλικά; Glue. Και κολάζ λένε οι ξένοι. Και το παίρνουν και οι πυρηνικοί φυσικοί. Στη διάσπαση του ατόμου προϊόντα της σχάσεως τα οποία δεν έχουνε μάζα, αλλά πάνε και προσκολλώνται σε κάτι άλλα. Και λέγονται γκλουόνια.
Τι απρόσμενο μάθατε διαβάζοντας Ομηρο;
Εμαθα ότι ο Κύκλωπας π.χ. δεν είχε ένα μάτι. Δύο κανονικά μάτια είχε. Ο Ομηρος δεν λέει πουθενά ότι έχει ένα μάτι. Τον εντυπωσιάζει το πέλωρον, το πελώριον μέγεθός του, αυτό που ήταν σαν βουνό, σαν φυτεμένο βουνό τεράστιο. Δεν του κάνει εντύπωση ότι έχει ένα μάτι. Βέβαια του έβγαλε το ένα μάτι, δεν μπορούσε ο Κύκλωπας να κάτσει να του βγάλουν και τα δύο. Βγάζοντάς του ο Οδυσσέας το ένα μάτι τον τύφλωσε και στο άλλο. Τα οπτικά νεύρα επικοινωνούν. Επίσης ο Αχιλλέας δεν είχε αχίλλειο πτέρνα. Αυτά είναι επινοήσεις Ρωμαίων ποιητών μεταγενέστερων. Οι συγγραφείς οι αρχαίοι, οι οποίοι και αυτοί τη γλώσσα τους την πήρανε από τον Ομηρο, ανέμειξαν αληθινά και ψεύτικα στοιχεία. Ας πούμε, δεν θυσιάστηκε η Ιφιγένεια στην Αυλίδα, μπορούσε να μας το πει ο Ομηρος, αλλά δεν λέει κάτι τέτοιο. Γιατί δεν αλλάζουν τις ιστορίες του Βίκτορος Ουγκό, όλων αυτών των μεγάλων συγγραφέων, βάζουν πάντα τα ίδια, τους σέβονται. Τον Ομηρο δεν τον σέβονται. Τον αλλάζουν κατά το δοκούν.
Ηταν ο Ομηρος τυφλός;
Οχι. Δεν ήταν τυφλός αλλά ανοιχτομάτης, όπως προκύπτει από τις πολλές παρομοιώσεις του. Τι νόημα έχει για έναν τυφλό το χρώμα; Και πώς αντιλαμβάνεται το χρώμα και τις αποχρώσεις; Ο Ομηρος δεν λέει μόνο για τα χρώματα, αναφέρει και πού ανήκουν τα χρώματα. Ας πούμε τα δόντια είναι λευκά, τα οστά είναι λευκά, το μαλλί λευκό, η αυγή είναι ροδοδάχτυλος ή κροκόπεπλος, τα σύννεφα μαύρα, ξέρει και την πίσσα, μελανότερα από την πίσσα, τα κύματα της θαλάσσης έρχονται το ένα πίσω από το άλλο «κλαγγηδόν προκαθιζόντων». Κλαγγηδόν θα πει με κλαγγή με θόρυβο και προ-καθιζόντων ότι ένα κάθεται πίσω από το άλλο. Τι βλέπει λοιπόν; Βλέπει ότι στο νερό τα πουλιά καθώς προσγειώνονται το ένα πέφτει μπροστά από το άλλο, προσθαλασσώνονται.
Ποιος είναι τελικά ο Ομηρος;
Κατά τη γνώμη μου ο Ομηρος ήταν ο ίδιος ο Οδυσσέας. Ολοι οι ήρωες έχουν δυο τρία κοσμητικά επίθετα το πολύ. Στα ομηρικά έπη ο Οδυσσέας έχει 25-30 κοσμητικά επίθετα! Στην πραγματικότητα είναι ο πρωτοήρωας. Είναι αυτός που συμμετέχει σε όλες τις φάσεις του Τρωικού Πολέμου, αυτός παίρνει τις μεγάλες πρωτοβουλίες, αυτός είχε και τη σκέψη. Πρωτοστατεί παντού, παινεύει παντού τον εαυτό του -κάτι που ο Πίνδαρος το υποπτεύθηκε και αυτός και λέει ότι ο Ομηρος παινεύει πολύ τον Οδυσσέα. Εψαξα λοιπόν και είδα πού μπορεί να ταυτιστεί ο Ομηρος.
Ανακάλυψα ότι υπάρχουν αποδείξεις σωρηδόν. Πρώτα πρώτα τρεις διαφορετικοί άνθρωποι τον αποκαλούν ποιητή, αοιδό. Ο ένας είναι ο Αντήνωρ. Ο άλλος ο Μενέλαος. Πάμε στην Οδύσσεια. Στην Οδύσσεια ο Εύμαιος, χοιροβοσκός, άνθρωπος του λαού, λέει ότι ο Οδυσσεύς μιλάει «σαν αοιδός». Και από τους Φαίακες έτσι τον αποκαλεί ο Αλκίνοος.
Η τρέχουσα φιλολογική επιστήμη λέει ότι η Ιλιάς και η Οδύσσεια έχουν γραφεί σε διαφορετικές περιόδους, από διαφορετικούς συγγραφείς.
Αυτό λέει ο Κακριδής σε ένα από τα βιβλία που περιμάζεψα εκείνη την εποχή. Αν δείτε τι μάθαιναν στα παιδάκια… Είναι οι λεγόμενοι «χωρίζοντες». Αυτό το πρόβλημα το προκάλεσε ο Γερμανός φιλόλογος Φρίντριχ Α. Βολφ, που δημιούργησε το περιβόητο ομηρικό ζήτημα. Αυτός είπε ότι ήταν πολλοί Ομηροι και ομηρίδες, οι οποίοι τα γράψανε, μέχρι που τον αποδοκίμασε ο Γκαίτε. Και ο Γκαίτε λέει το εξής: «Οταν εσείς κατακρεουργήσετε και περικόψετε τον Ομηρο, τότε έρχεται μια νέα γενιά φιλολόγων και συνθέτουν τα έπη και αποφαίνεται ότι ένας νους μόνο συνέλαβε αυτό το πράγμα για την Ιλιάδα και την Οδύσσεια». Η δικιά μου άποψη ύστερα από τόσες δεκαετίες ενασχόλησης με τον Ομηρο είναι ότι η Ιλιάς και η Οδύσσεια είναι προ του 3000 π.Χ., ίσως σε γραμμική Α ή Β.
Ποια είναι τα μυστικά των ομηρικών επών που ανακαλύψατε με τη μελέτη τους;
Στη ραψωδία θ της Οδύσσειας περιγράφεται η σκηνή κατά την οποία ο Αλκίνοος λέει σε αυτόν τον σπουδαίο αοιδό «πες μας ποια είναι η πατρίδα σου να σε πάμε εκεί, γιατί εμάς είναι αυτή είναι η δουλειά μας. Πηγαίνουμε όλους τους ανθρώπους που έρχονται εδώ στην πατρίδα τους. Διότι οι νήες μας, τα πλοία μας, δεν έχουνε ούτε κυβερνήτη ούτε πηδάλιο». Αυτό θέλοντας και μη φέρνει στον νου τα σημερινά gps. Επίσης λέει ο Αλκίνοος «σε πάνε αυτές οι νήες τυλιγμένες μέσα σε νεφέλη όπου θέλεις, γιατί γνωρίζουν όλα τα λιμάνια και όλους τους αγρούς». Γιατί λέει αγρούς; Μήπως ήταν και πλοίο που πετούσε; Είναι δυνατόν στην εποχή των τόξων και των ακοντίων να μιλάμε για πλοίο με τεχνητή νοημοσύνη;
Ο Ομηρος πίστευε στα θεία;
Ο Ομηρος πίστευε απολύτως στο θεϊκό αλλά όχι τους θεούς που ξέρουμε, τους 12 θεούς, γιατί ένας ήταν γι’ αυτούς ο Θεός. Η τριαδική μάλιστα θεότητα είναι επινόημα του Ομήρου. Διότι λέει ότι οι θεοί «μοιραστήκανε τον κόσμο ως εξής: Ο Δίας πήρε τον επάνω κόσμο και τους ουρανούς ο Ποσειδών πήρε τη θάλασσα και ο Αδης πήρε τον κάτω κόσμο». Αυτή δεν είναι η τριαδική θεότης;
Η ελληνική γλώσσα έχει διεισδύσει παντού και δεν μπορούν να απαλλαγούν από εκείνην.
Γιατί προσπαθούν, κατά τη γνώμη σας, να αποσυνδέσουν τον Ομηρο, τις ομηρικές λέξεις, από τη νέα ελληνική; Γιατί προσπαθούν να συμπιέσουν την ελληνική ιστορία στο 1200 π.Χ.; Γιατί προσπαθούν να δημιουργήσουν σύγχυση για τα πραγματικά δεδομένα των ομηρικών επών; Ο αντικειμενικός στόχος ποιος είναι;
Ο αντικειμενικός στόχος είναι η κατεδάφιση του αρχαίου πολιτισμού. Γιατί εάν αφομοιώσεις τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό και την αρχαιοελληνική γλώσσα κ.λπ., τότε θα υποχρεωθείς να είσαι ανώτερος άνθρωπος, να σκέφτεσαι διαφορετικά να έχεις τέλεια γνώμη για το καθετί, να μη σε εξαπατά κανείς, και αυτό δεν το θέλουν. Επιθυμούν να έχουνε λίγοι πρόσβαση στις αλήθειες. Ο πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας Α. Κουνάδης θα μπορούσε αυτά που είπε για την αρχαιότητα και την αδιάσπαστη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας να τα έλεγε όσο ήταν εν ενεργεία… Γιατί τα λέει τώρα; Αν τα έλεγε εγκαίρως, μπορεί να έπιαναν και τόπο. Τώρα που φεύγει τα λέει; Θέλουν να καταστρέψουν τη γλώσσα και να τελειώνει η Ιστορία. Και τη θρησκεία. Αλλά όμως έλα που η γλώσσα η ομηρική έχει διεισδύσει παντού σαν ιός και οι ιοί είναι πολύ παλαιότεροι από το ανθρώπινο γένος… Η ελληνική γλώσσα έχει διεισδύσει παντού και δεν μπορούν να απαλλαγούν από εκείνην.
Ο άθλος: Η έμμετρη μετάφραση της Ιλιάδας και της Οδύσσειας 

Σε δύο τόμους ο Κώστας Δούκας προσφέρει το απόσταγμα των γνώσεων και της αγάπης του για τον Ομηρο. Εχει πραγματοποιήσει μια ακριβέστατη, πρωτοποριακή και εμπνευσμένη μετάφραση της Ιλιάδας και της Οδύσσειας, στίχο προς στίχο, με τη μέγιστη προσέγγιση της ομηρικής διαλέκτου!
Ο ίδιος μιλά για τις επιδιώξεις του με αυτό το έργο: «Ηθελα να πείσω τον αναγνώστη των επών να προσεγγίσει, να εξοικειωθεί με το αρχαίο κείμενο και να καταλάβει ότι η σύγχρονη καθομιλουμένη των Ελλήνων χρησιμοποιεί και εκφέρει με τον ίδιο τρόπο άνω του 80% των ομηρικών λέξεων αυτούσιων! Ηθελα και πιστεύω ότι τα κατάφερα να ξαναζωντανέψω την ομηρική διάλεκτο και να δείξω τον συνδετικό κρίκο που ενώνει την ενιαία ελληνική γλώσσα από τον Ομηρο μέχρι σήμερα. Γι’ αυτό αποφάσισα να κάνω μια μετάφραση όπου να σώσω τις περισσότερες λέξεις του Ομήρου. Η γλώσσα της μετάφρασης είναι κάτι μεταξύ καθομιλουμένης βέβαια, και όπου χρειάζεται μπαίνει και η καθαρεύουσα και μένουνε και αυτούσιες λέξεις του Ομήρου. Υπολόγισα λοιπόν ότι έσωσα περίπου 80% των λέξεων του Ομήρου»!

via Έκτακτο Παράρτημα: Κώστας Δούκας: «O Ομηρος μίλησε για τριαδικό Θεό»

Σχολιάστε

by | 25/02/2019 · 4:19 ΜΜ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: Η ΝΕΑ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΑΣ;

ΛΟΓΟΣ ΡΩΜΑΙΙΚΟΣ

ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ «ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗΣ» (ΑΧΕΛΩΟΣ TV 2016)
ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ – ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΣ: ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΠΛΑΝΟΣ
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΤΟΥΝΤΙΟ – ΚΑΜΕΡΑ: ΦΩΤΗΣ ΒΑΡΔΗΣ
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΗΣ: 2016
ΚΑΛΕΣΜΕΝΟΣ: Χαράλαμπος Μηνάογλου Δρ. Νεώτερης Ιστορίας, Εκπαιδευτικός
Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under ΑΞΙΕΣ-ΡΙΖΕΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

Τερζόπουλος εναντίον Φίλη , Focus – Θέατρο – αθηνόραμα.gr

Οργισμένος και προβληματισμένος ο σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος

«Είναι έγκλημα! Σα να γκρεμίζουμε τον Παρθενώνα!»: με αυτά τα λόγια καταφέρθηκε προχθές το απόγευμα εναντίον του Υπουργού Παιδείας, Νίκου Φίλη, ο διεθνής Έλληνας σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος, στο περιθώριο της συζήτησης που έγινε στο κατάμεστο auditorium του Ινστιτούτου Goethe με αφορμή την γερμανική έκδοση του νέου βιβλίου του «Η Επιστροφή του Διόνυσου-Η μέθοδος του Θεόδωρου Τερζόπουλου».

Εξαπολύοντας μύδρους κατά του κ. Φίλη για τον περιορισμό που εξήγγειλε, πριν από λίγες μέρες, στις ώρες διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών στο Γυμνάσιο, ο Τερζόπουλος, είπε: «Το έμαθα, ενώ βρισκόμουν στην Κίνα. Έκανα πρόβες για τον ‘Αγαμέμνονα’ του Αισχύλου με τους ηθοποιούς της περίφημης Ακαδημίας Θεάτρου του Πεκίνου. Ξέρετε ότι οι Κινέζοι μου ζητούσαν να προσθέσω κι άλλο αρχαίο κείμενο στην παράσταση;… Ήθελαν, μαζί με τα κινέζικα, να ακούν και αρχαία ελληνικά! Ναι, την ίδια περίοδο που στην Ελλάδα, ο Υπουργός Παιδείας ζητούσε τη μείωσή τους… Είναι αδιανόητο. Μόλις το άκουσα, διπλασίασα ευθύς αμέσως το αρχαίο κείμενο στην κινέζικη παράσταση!»

Ζητήσαμε από τον παγκοσμίου κύρους Έλληνα σκηνοθέτη του θεάτρου Άττις, πρεσβευτή τόσο της ιδιαίτερης μεθόδου του όσο και της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας στα πέρατα του κόσμου εδώ και 35 χρόνια, διανοούμενο που δεν φοβάται να μιλήσει ανοιχτά αλλά και ακάματο εργάτη της σκηνής, να μας πει δυό λόγια για τη σημασία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στο θέατρο. «Όταν ανεβάζω αρχαίο δράμα, όπου κι αν βρίσκομαι, βασίζομαι πάντα στα νέα ελληνικά και τις γλώσσες που μιλούν οι ηθοποιοί μου. Πάντα, όμως, κυρίως στα χορικά και συνήθως επειδή είναι επιθυμία και των ίδιων των ηθοποιών, χρησιμοποιώ το πρωτότυπο στην αρχαία ελληνική γλώσσα. Το κάνω αυτό για το ρυθμό της γλώσσας, για το βάθος του ήχου και, πάνω από όλα για το βάθος της ίδιας της τραγωδίας. Στις σύγχρονες γλώσσες συναντάμε περισσότερο την ερμηνευτική περιγραφή του μύθου. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα έχουμε, όμως, μέσα από τα λεκτικά σχήματα, την αφαίρεση, την οικονομία και τη σύνθεσή της, την άμεση παρουσία του μύθου, την κάθοδό μας στον πυρήνα της τραγωδίας και, μαζί, της αρχαίας ελληνικής γλώσσας –άρα του ίδιου του πολιτισμού μας. Η αρχαία ελληνική γλώσσα είναι οπωσδήποτε ένας από τους πυρήνες τους πολιτισμού μας. Και είναι άμεσα συνδεδεμένη με την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης. Αυτό γίνεται αμέσως αντιληπτό, είτε βρίσκεσαι στην Κίνα είτε στην Ελλάδα. Το άκουσμά της παράγει αυτόματα μια άλλη διάσταση, η οποία συγκινεί άμεσα, ηθοποιούς και κοινό, όπου κι αν έχω βρεθεί –από την Ρωσία μέχρι την Πολωνία και από την Αμερική μέχρι την Ιαπωνία. Η αρχαία ελληνική γλώσσα δεν περιορίζεται. Καταργώντας την, ξεριζωνόμαστε από τον πυρήνα μας. Να αυξηθούν οι ώρες διδασκαλίας πρέπει, όχι να μειωθούν!»

Photo credits: Goethe-Institut Αthen/Dimitris Michalakis

Πηγή: Τερζόπουλος εναντίον Φίλη , Focus – Θέατρο – αθηνόραμα.gr

Σχολιάστε

Filed under ΑΞΙΕΣ-ΡΙΖΕΣ

Δεν έβγαλαν τυχαία τα αρχαία ελληνικά από τα σχολεία – Διαβάστε που βοηθάνε

Σημεία Καιρών

arkhaia_ellenika_-_egkephalos.preview«Τα Ελληνόπουλα, μόνον με πολιτική απόφαση, δεν θα διδάσκονται την Αρχαία Γλώσσα ενώ θα έπρεπε, αλλά Αγγλικά!!»

Τα αρχαία ελληνικά επαναπρογραμματίζουν τον εγκέφαλο ριζικώς!

Τη συστηματική διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας προτείνουν ξένοι καθηγητές, σαν θεραπεία σε δυσλεκτικά παιδιά.

Δείτε την αρχική δημοσίευση 397 επιπλέον λέξεις

Σχολιάστε

Filed under ΑΞΙΕΣ-ΡΙΖΕΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

Η Αρχαία Ελληνική και πως ακούγονταν πραγματικά

Ατάκτως ερριμένα παραδείγματα για το πώς αναπλάθουμε την αρχαία ελληνική προφορά

Όσα εκτίθενται παρακάτω δεν φιλοδοξούν να αποτελέσουν μια συστηματική απάντηση στο ζήτημα, αλλά μια διαφώτιση μέσω χαρακτηριστικών παραδειγμάτων για το πώς και με ποιες μεθόδους οι γλωσσολόγοι αναπλάθουν την αρχαία ελληνική προφορά :

Ήδη από τη χαρακτηριστική φράση του κωμικού Κρατίνου ότι τα πρόβατα έκαναν βη-βη καταλαβαίνουμε ότι και το β και το η δεν μπορεί να είχαν τη σημερινή προφορά, αλλά ότι το β=μπ και το η=εε (ήταν το μακρό αντίστοιχο του βραχέος ε). Λέξεις της Ελληνικής με β που πέρασαν στα Λατινικά μεταγράφονται με b, μολονότι η Λατινική διέθετε το γράμμα V που θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει, αν ο φθόγγος προφερόταν τριβόμενος όπως σήμερα. Π.χ. ελλ. βαλανεῖον > λατ. balneum (όχι valneum) > ιταλ. bagno > νεολλ. αντιδάνειο μπάνιο.

Ότι το η ήταν μακρά εκδοχή του ε φαίνεται από την ποντιακή του προφορά ακόμη και σήμερα: νύφε = νύφη. Πβ. κερί < κηρίον (και όχι κηρί).

Η δασεία προφερόταν h. Έτσι στα Λατινικά η λέξη ἱστορία πέρασε ως historia. Πβ. αγγλικό history. [Ένα απλό κόλπο για να θυμόμαστε ένα μέρος των λέξεων που έπαιρναν δασεία στα ΑΕ είναι να ανακαλούμε στη μνήμη μας την αγγλική τους εκδοχή! Π.χ. Hercules (Ηρακλής), hero(ήρωας), hemisphere (ημισφαίριο) κ.ο.κ.].

To αρχαίο θ προφερόταν th (περίπου τχ). Πώς το ξέρουμε; Καταρχήν οι αρχαίοι γραμματικοί το περιγράφουν ως δασύ κατ’ αναλογία προς το δασύ πνεύμα, τη δασεία. Δηλαδή ήταν ένα τ + δασεία. Λατινικές λέξεις από τη Ελληνική αποδίδουν το θ με th (π.χ. mathematica). Στη Λακωνική ο φθόγγος είχε αρχίσει να αποκτά την τριβόμενη σημερινή προφορά ήδη από την κλασική εποχή. Όταν ο Σπαρτιάτης απεσταλμένος στον Αριστοφάνη φτάνει στην Αθήνα και χρησιμοποιεί τη λέξη «θεός», ο Αριστοφάνης, για να αποδώσει (για κωμικούς λόγους) την τριβόμενη λακωνική προφορά δεν χρησιμοποιεί το θ, αλλά το σ που ήταν ο μόνος φθόγγος της Αττικής διαλέκτου που πλησίαζε την καινούργια τριβόμενη λακωνική προφορά «σιός».

Το γ προφερόταν γκ. Έτσι μεταγράφεται στη Λατινική (magus < μάγος). Στις ιταλιώτικες νεοελληνικές διαλέκτους το σκουλήκι αποκαλείται «κασέντουλα». Η λέξη αποτελεί απόγονο της μεταφορικής αρχαίας έκφρασης «γης έντερα» για τα σκουλήκια. Μάλιστα η λέξη πρέπει να είναι πολύ αρχαία, αφού διατηρεί τον αρχαίο δωρικό τύπο «γας» αντί «γης». Ο άλλος αρχαϊσμός της λέξης είναι ότι δεν ακολούθησε την εξέλιξη του αρχαίου γ από γκ στη σημερινή τριβόμενη προφορά, αλλά μεταπήδησε στον κοντινότερο «κλειστό» φθόγγο [κ]. Το χ ήταν kh (περίπου κχ). Οι αρχαίοι το κατέτασσαν στα δασέα, όπως το θ παραπάνω. Έτσι στη Λατινικά chorus (χορός). Αν το χ προφερόταν όπως σήμερα, θα μπορούσε να αποδοθεί στα Λατινικά καλύτερα με τοh (horus). Τέλος: μυκῶμαι για τις γελάδες και μηκῶμαι για τα κατσίκια. Ηχομιμητικές λέξεις. Τα γελάδια κάνουν μου, άρα μυ- = μου-. Τα κατσίκια κάνουν μεε, άρα μη- = μεε. Πβ. μουστάκι (μύσταξ), κουτί (κυτίον) που διατηρούν ακόμη και σήμερα την αρχαία προφορά του υ.

O τονισμός της Αρχαίας Ελληνικής

Ο τονισμός στις διάφορες γλώσσες του κόσμου έχει διάφορες ποικιλίες, αλλά χοντρικά μπορούμε να ξεχωρίσουμε δύο βασικά είδη τόνου: τον δυναμικό τόνο, στον οποίο το τονισμένο φωνήεν της λέξης προφέρεται σε διαφορετική ένταση φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. Και στονμουσικό τόνο, όπου το τονισμένο φωνήεν προφέρεται σε διαφορετικόύψος φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. Δυναμικό τόνο έχει η Νέα Ελληνική και οι περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες.

Μουσικό τόνο έχει λ.χ. η Νορβηγική και η Κινεζική. Ωστόσο μουσικά στοιχεία υπάρχουν και σε γλώσσες με δυναμικό τονισμό, μόνο που δεν είναι λεξικά, αλλά λειτουργούν σε προτασιακό επίπεδο. Π.χ. στο τέλος μιας ερώτησης ή μιας έκφρασης θαυμασμού. Αυτό ονομάζεται επιτονισμός και συνήθως σημειώνεται με τα σημεία στίξης (λ.χ, !, ;).

Αλλά και αντίστροφα: στο μουσικό τόνο συνήθως ενυπάρχουν και στοιχεία του δυναμικού. Λ.χ. η άνοδος του ύψους της φωνής μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση ή μείωση της έντασής της.

Η Αρχαία Ελληνική είχε μουσικό τόνο. Αυτό αποδεικνύεται από τα εξής στοιχεία:

1) Οι περιγραφές των αρχαίων γραμματικών παραπέμπουν σε μουσικό τονισμό. Ο Αριστοτέλης περιγράφει στη Ρητορική τον τονισμό ως ένα είδος αρμονίας. Στη μουσική παραπέμπουν και οι όροι που χρησιμοποιούνται: οξεία ( =ψηλή φωνή), βαρεία (=βαριά φωνή), αλλά προπάντων ο όρος προσωδία (= η μουσική που συνοδεύει τις συλλαβές) και οι όροι τόνος ή τάσις (=τέντωμα), οι οποίοι προέρχονται από το τέντωμα (επίτασις) ή τη χαλάρωση (άνεσις) των χορδών των μουσικών οργάνων χάρη στα οποία ποικίλλει το ύψος ενός μουσικού οργάνου.

2) Το μέτρο (=ρυθμός) των ποιημάτων δεν δημιουργείται από την εναλλαγή τονισμένων και άτονων συλλαβών, όπως στα Νέα Ελληνικά και τις γλώσσες με δυναμικό τόνο, αλλά από την εναλλαγή μακρών και βραχειών συλλαβών. Ο τόνος δεν λαμβάνεται υπόψη στη δημιουργία του μέτρου.

3) Στις σπάνιες περιπτώσεις που έχει διασωθεί η μουσική που συνόδευε τα ποιήματα (λ.χ. επιτάφιο άσμα του Σείκιλου -βλ. την εικόνα που ακολουθεί), αυτή λαμβάνει γενικά υπόψη της την έμφυτη μουσικότητα των λέξεων: έτσι λ.χ. οι συλλαβές που έχουν οξεία είναι σε υψηλότερη νότα από τις άλλες συλλαβές της λέξης που δεν έχουν οξεία.

4) Η δημιουργία σημαδιών από το 200 π.Χ. και μετά για τη δήλωση του τόνου υποδεικνύει ότι οι δάσκαλοι τα θεωρούσαν απαραίτητα, για να μάθουν οι μαθητές ένα σύστημα τονισμού που είχε αρχίσει να εκλείπει ή τουλάχιστον να τους δυσκολεύει. [i]

ΒΡΑΧΕΑ-ΜΑΚΡΑ ΦΩΝΗΕΝΤΑ-ΔΙΦΘΟΓΓΟΙ

Η Αρχαία Ελληνική διέκρινε βραχέα και μακρά φωνήεντα. Η διάκριση αφορούσε το χρόνο εκφοράς: τα βραχέα εκφέρονταν σε ένα χρόνο, τα μακρά σε διπλάσιο. Οι δίφθογγοι από αυτή την άποψη μπορούν να θεωρηθούν ως ειδική περίπτωση των μακρών, με τη διαφορά ότι ο δεύτερος χρόνος καλυπτόταν από διαφορετικό φωνήεν σε σχέση με τα μακρά.

Έτσι έχουμε: Βραχέα: ε, ο, υ, ι, α Μακρά: η (=εε), ω (=οο), α (=αα), ι (=ιι), υ (=υυ) Παράδειγμα διφθόγγου: αι = όπως ακούγεται στη λέξη καημός. ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΤΟΝΙΣΜΟΥ

Ήταν τρία: οξεία ’, βαρεία ‛ , οξυβάρεια ’‛ ή περισπωμένη.

ΟΙ ΤΟΝΟΙ

Στην οξεία το ύψος της φωνής ανέβαινε στο τονισμένο φωνήεν. Μια υπόθεση λέει ότι ανέβαινε κατά ένα διάστημα πέμπτης, δηλαδή στην κλίμακα λ.χ. του ντο από το ντο στο λα.

Στη βαρεία το ύψος της φωνής ήταν καθοδικό σε σχέση με την οξεία. Δηλαδή η φωνή κατέβαινε ξανά στο ντο ή εν πάση περιπτώσει στο κανονικό, ασημάδευτο ύψος φωνής των άτονων φωνηέντων. Κάποια στιγμή σημειωνόταν καταχρηστικά σε όλα τα μη τονισμένα φωνήεντα. Αργότερα η χρήση της περιορίστηκε μόνο σε λέξεις που κανονικά έπαιρναν οξεία στη λήγουσα (οξύτονες) και μετά δεν ακολουθούσε ισχυρό σημείο στίξης (λ.χ. τελεία) ή εγκλιτικό. Μια εύλογη υπόθεση είναι ότι η άνοδος του ύψους της φωνής σ’ αυτή την περίπτωση δεν ήταν τόσο υψηλή όσο στην κανονική οξεία.

Η περισπωμένη (οξυβάρεια) σημείωνε την άνοδο της φωνής στον πρώτο χρόνο και την κάθοδό της στο δεύτερο χρόνο (σύνθετος τόνος). Επομένως χρειάζεται δύο χρόνους για να εκφραστεί, και άρα αφορά μόνο τα μακρά φωνήεντα και τις διφθόγγους. Αυτός είναι ο λόγος που μαθαίνουμε τον κανόνα ότι τα βραχέα φωνήεντα δεν παίρνουν ποτέ περισπωμένη: τα βραχέα έχουν μόνο ένα χρόνο.

Ένας άλλος κανόνας που μαθαίνουμε στο σχολείο είναι ότι οι δίφθογγοι -οι και -αι στο τέλος κλιτής λέξης λογαριάζονται για τον τονισμό ως βραχέα φωνήεντα και όχι ως μακρά: στην περίπτωση αυτή το δεύτερο στοιχείο της διφθόγγου, το -ι, πρέπει να μετατρεπόταν στον καθημερινό γρήγορο λόγο σε ημίφωνο -y (όπως λ.χ. στα Νέα Ελληνικά το -ι- στη λέξη παιδιά, προφορά πεδyά), δηλαδή σε σύμφωνο, άρα η προφορά ήταν -oy, -ay και επομένως η δίφθογγος απέμενε μόνο με έναν φωνηεντικό χρόνο (ο ή α), άρα μπορούσε να θεωρηθεί ως βραχύ φωνήεν.

Όταν ένα μακρό φωνήεν έπαιρνε οξεία, αυτό σημαίνει ότι το ύψος της φωνής ανέβαινε μόνο στον δεύτερο χρόνο. Παράδειγμα: κέὲπος = κῆπος κεέπου =κήπου

Ο ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΤΡΙΣΥΛΛΑΒΙΑΣ

Ο βασικότερος ίσως κανόνας τονισμού της Αρχαίας Ελληνικής είναι ότι ο τόνος δεν μπορεί να ανέβει πριν από την προπαραλήγουσα (δηλαδή την τρίτη συλλαβή από το τέλος) κι αυτό όταν η λήγουσα είναι βραχεία. Όταν η λήγουσα είναι μακρά, ο τόνος κατεβαίνει αναγκαστικά στην παραλήγουσα. Π.χ. το όφελος, αλλά του οφέλους. Στην πραγματικότητα πίσω από αυτό τον κανόνα κρύβεται ένας γενικότερος, βασικότερος και παλιότερος: ο τόνος δεν μπορεί να ανέβει πέρα από τον τρίτο φωνηεντικό χρόνο από τη λήγουσα.

Στο παράδειγμα με τη λέξη όφελος ο κανόνας είναι ολοφάνερος: όφελος: όλα τα φωνήεντα είναι βραχέα, άρα διαρκούν από έναν χρόνο (3Χ1). Η λέξη τονίζεται στον τρίτο χρόνο από τη λήγουσα. οφέλους: το ου της κατάληξης είναι δίφθογγος, άρα έχει δύο χρόνους, συνεπώς συνολικά η λέξη έχει τώρα 1+1+2 =4 χρόνους. Ο τόνος κατεβαίνει αναγκαστικά στον τρίτο χρόνο από το τέλος, άρα πάει στην παραλήγουσα.

Το ίδιο σχήμα ερμηνεύει και δισύλλαβες λέξεις, όπου φαινομενικά δεν έπρεπε να ισχύει ο νόμος της τρισυλλαβίας. Ισχύει όμως ο πιο βασικός νόμος της τριχρονίας: κῆπος =κέεπος, ο τόνος πέφτει στον τρίτο χρόνο από το τέλος. κήπου = κεέπου, ο τόνος πέφτει στον τρίτο χρόνο από το τέλος.[ii] κῆποι = κέεποι, ο νόμος φαινομενικά μόνο παραβιάζεται, αφού είπαμε ότι το -οι στο τέλος κλιτής λέξης γίνεται oy και του απομένει μόνο ένας φωνηεντικός χρόνος: πραγματική προφορά κέεποy.

Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΟΝΟ

Η αλλαγή του τόνου από μουσικό σε δυναμικό ήταν βαθμιαία διαδικασία που ξεκίνησε αμέσως μετά την κλασική εποχή για τις περισσότερες ελληνικές διαλέκτους (υπάρχουν υποψίες ότι στη λακωνική ξεκίνησε ήδη από το τέλος της αρχαϊκής εποχής). Στην ενίσχυση της αλλαγής έπαιξε ίσως σημαντικό ρόλο και η διάδοση της Ελληνικής σε ξένους λαούς που δεν ήταν σε θέση να αναπαραγάγουν τα λεπτά μουσικά σχήματα της Ελληνικής, όπως σήμερα οι ξένοι ομιλητές της αγγλικής δεν μπορούν να αναπαραγάγουν εύκολα την λονδρέζικη προφορά και συνήθως υιοθετούν μια προφορά των δύσκολων φθόγγων πιο κοντά στη δική τους μητρική γλώσσα.

Επιπλέον ο μουσικός τόνος χρειαζόταν τα μακρά φωνήεντα και τις διφθόγγους, για να εκφραστεί. Η βαθμιαία μετατροπή των μακρών σε βραχέα και ο μονοφθογγισμός των διφθόγγων (π.χ. καιρός > καερός > κεερός > κερός) οδήγησε στην απώλεια και του μουσικού τονισμού.

 Η μετάβαση στο δυναμικό τονισμό φαίνεται να ολοκληρώθηκε στους δύο πρώτους μετά Χριστόν αιώνες, αφού τα ποιήματα του Κλήμεντος από την Αλεξάνδρεια (τέλος 2ου αιώνα μ.Χ.) ή του Γρηγόριου του Ναζιανζηνού (4ος αιώνας μ.Χ.) στηρίζονται στην εναλλαγή άτονων και τονισμένων συλλαβών, όπως στα Νέα Ελληνικά (βέβαια οι λόγιοι ποιητές εξακολούθησαν να γράφουν στα παραδοσιακά μέτρα για αιώνες ακόμη). Ενδιάμεσα την επικράτηση του δυναμικού τονισμού μαρτυρούν ορθογραφικά «λάθη» σε παπυρικά ευρήματα από καθημερινούς ανθρώπους.

Έτσι λ.χ. συχνά το ε γράφεται ως γιώτα σε άτονες συλλαβές: είναι γνωστό ότι ο δυναμικός τόνος έχει την τάση να «εξασθενεί» τα άτονα φωνήεντα, οδηγώντας τα ακόμη και στην οριστική έκπτωση από τη λέξη. Ένα παρόμοιο φαινόμενο παρουσιάζεται στα λεγόμενα βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα: π.χ. νιρό αντί νερό, σκλί αντί σκυλί κ.ο.κ.[iii]

[i] Υπήρχαν φυσικά και άλλοι λόγοι για την επινόηση των τονικών σημαδιών, ο κυριότερος από τους οποίους ήταν η ανάγκη να σημειωθούν οι τόνοι σε διαλεκτικά κείμενα των οποίων ο τονισμός διέφερε από τον επικρατούντα αττικό. Λ.χ. τα κείμενα των Λέσβιων αρχαϊκών λυρικών (Σαπφώ, Αλκαίος) ήταν γραμμένα σε μια διάλεκτο που είχε την τάση να ανεβάζει τον τόνο των λέξεων μακριά από τη λήγουσα. Π.χ. πόταμος αντί ποταμός. Επίσης τα ομηρικά κείμενα ήταν γεμάτα με ιωνικούς, λεσβιακούς και άλλους πανάρχαιους τύπους και οι μαθητές και οι σπουδαστές έπρεπε να μάθουν τον σωστό τονισμό αυτών των λέξεων, πολλές από τις οποίες δεν χρησιμοποιούνταν πια στην ελληνιστική εποχή. Τέλος στη χρήση τόνων μπορεί να συνέβαλε και η ανάγκη των ξένων να μάθουν σωστά την Ελληνική.

[ii] Αυτόν τον νόμο τον μαθαίνουμε μηχανικά στο σχολείο ως «μακρό μπροστά από βραχύ περισπάται», «μακρό μπροστά από μακρό οξύνεται».

[iii] Ο κλασικός λακωνικός τύπος σιός αντί θεός (με «αδυνάτισμα» του άτονου ε σε ι) είναι μία από τις ενδείξεις που εξαιτίας τους οι γλωσσολόγοι υποπτεύονται ότι στη λακωνική η εξέλιξη προς το δυναμικό τόνο ξεκίνησε νωρίτερα από τις άλλες διαλέκτους. [Ο λακωνικός τύπος είναι ενδιαφέρων και από μια άλλη άποψη: δείχνει ότι τα δασέα σύμφωνα όπως το -θ- (κλασική προφορά περίπου /τχ/ =τχεός) ξεκίνησαν να γίνονται τριβόμενα (όπως σήμερα) στη λακωνική επίσης νωρίτερα σε σχέση με άλλες αρχαίες διαλέκτους: το σ- φαίνεται να αποτελεί απόπειρα να αποδοθεί ένα τριβόμενο θ όπως το σημερινό με τον πιο κοντινό φθόγγο που διέθετε το ελληνικό αλφάβητο, με άλλα λόγια η λακωνική προφορά στην πράξη πρέπει να ήταν /θιός/ ή /θyός/ με συνίζηση)].

Η επικράτηση ισχυρού δυναμικού τόνου είναι και ο λόγος που λ.χ. στη Γαλλική υπάρχει τόσο μεγάλη διαφορά μεταξύ ιστορικής ορθογραφίας και πραγματικής προφοράς. Η Λατινική, ο πρόγονος της Γαλλικής, είχε επίσης μουσικό τόνο.

Στην πορεία προς τη Γαλλική η επικράτηση δυναμικού τονισμού οδήγησε στον ακρωτηριασμό των άτονων συλλαβών: ils aiment πραγματική προφορά ilz-em. Ο ακρωτηριασμός των καταλήξεων οδήγησε στο να τονίζονται όλες οι γαλλικές λέξεις στη λήγουσα!

Σταύρος Γκιργκένης Διδάκτορας κλασικής φιλολογίας

heterophoton.

 

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

Tο defencenet.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το defencenet.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.

Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com

 

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Ο ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ, Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ, Η ΠΛΑΣΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

SHMAIA5 ELLASΦώτιος Κ. Μπέλλος   Αξ-κός Αστυνομίας ε.α.

Και ξαφνικά εγένετο φως και πρόβαλε η αλήθεια. Ιδού λοιπόν γιατί καταργήσανε τα αρχαία ελληνικά από τα σχολεία: Πρώτον, για να μην τα καταλαβαίνη κανείς και, δεύτερον, για να τα ερμηνεύουν οι επιτήδειοι κατά πώς τους βολεύει. Θύμα της εποχής ο Ισοκράτης. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

O τονισμός της Αρχαίας Ελληνικής

Ο τονισμός στις διάφορες γλώσσες του κόσμου έχει διάφορες ποικιλίες, αλλά χοντρικά μπορούμε να ξεχωρίσουμε δύο βασικά είδη τόνου: τον δυναμικό τόνο, στον οποίο το τονισμένο φωνήεν της λέξης προφέρεται σε διαφορετική ένταση φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. Και στον μουσικό τόνο, όπου το τονισμένο φωνήεν προφέρεται σε διαφορετικό ύψος φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. Δυναμικό τόνο Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Ο Ισαάκ Νεύτων απαντά στις ρεπούσηδες και όσους θέλουν τα Ελληνικά “νεκρή γλώσσα”.

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ. Βρε να δεις που δεν ηταν ούτε “σιωνιστής”…

 

Μια εικόνα, απάντηση στους ανελλήνιστους κάθε είδους που ταΐζουν κουτόχορτο τους Έλληνες.

 

Το πανεπιστήμιο Κέμπριτζ, όπου δίδασκε ο διάσημος φυσικός και μαθηματικός Ισαάκ Νεύτων, επιτρέπει πλέον για πρώτη φορά τη διαδικτυακή Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Λαγκάρντ σε Έλληνα: Από Ελληνικά ξέρω μόνο Αρχαία και δεν θα συννενοηθούμε

 

lagardeΠοιος δίνει πάτημα στους ξένους; Εμείς; Ποιος διακινεί την ιδέα ότι δεν έχουμε καμία σχέση με τους Αρχαίους Έλληνες; Εμείς! Ποιοι υποβαθμίζουν την αξία των Αρχαίων Ελληνικών, ενώ κάποιοι «επιστήμονες και πολιτικοί κύρους» τα ονομάζουν νεκρή γλώσσα; Εμείς! Οπότε κανείς μας δεν πρέπει να θυμώσει με την ακόλουθη φράση της Λαγκάρντ. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Η Αρχαία Ελλάδα ζει μέσα μας… από στόμα σε στόμα!

 

 Φράσεις με ιστορία που “κυκλοφορούν” αιώνες από στόμα σε στόμα
D.

 

Στον καθημερινό μας λόγο χρησιμοποιούμε διαχρονικές φράσεις λαϊκής
σοφίας, την προέλευση των οποίων οι περισσότεροι δεν γνωρίζουμε. Οι
φράσεις αυτές κρύβουν μία μικρή ιστορία, με άγνωστους σε εμάς
πρωταγωνιστές, η οποία αφενός έχει κάτι να μας διδάξει, και αφετέρου
απεικονίζει γλαφυρά τον τρόπο ζωής και δράσης των ανθρώπων μίας άλλης
εποχής. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

«Η Ευρώπη χρειάζεται τα αρχαία ελληνικά»

Ήθελα να μάθω αρχαία ελληνικά. Στο σχολείο μου, ωστόσο, μου είπαν ευγενικά ότι εκεί τα αρχαία ελληνικά είχαν πεθάνει και θα έπρεπε να πάω αλλού για να τα μάθω – αν επέμενα πραγματικά. Δεν θα προτιμούσα να μάθω μια άλλη ζωντανή γλώσσα αντ’ αυτού;  Η απάντησή μου ήταν πώς όχι, προτιμούσα αυτό το νεκρό πυρσό πολιτισμού και ανθρωπισμού, αλλά δεν είχα επιλογή…

Άρθρο του κ.Φρανκ Ενγκελ*
ευρωβουλευτή Λουξεμβούρου,
μέλους του Χριστιανικού Κοινωνικού Λαϊκού Κόμματος (CSV)


Εχει λοιπόν ανοίξει τώρα μια συζήτηση γύρω από την αφαίρεση των αρχαίων ελληνικών από τη διδακτέα ύλη των ελληνικών σχολείων.
Φιλόλογοι σε όλη την Ευρώπη δίνουν αγώνα για να διατηρήσουν ζωντανή τη διδασκαλία των… δύο σπουδαίων κλασικών γλωσσών, της ελληνικής και της λατινικής. Παλεύουν σε αντίξοες συνθήκες. Πώς να αντιταχθούν στην επέλαση των «μοντέρνων» στοιχείων της σχολικής διδασκαλίας και σε μια στρατιά αδαών που κηρύσσουν ότι οι γλώσσες, για να έχουν σήμερα συνάφεια με τη διδακτέα ύλη, πρέπει να εξασκούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;
Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Αρέσει σε %d bloggers: