Tag Archives: ΓΛΩΣΣΑ

Γιατί οφείλουμε να διδάσκουμε τα Αρχαία Ελληνικά στα παιδιά μας … | αἰέν ἀριστεύειν

Ι.Θ. Κακριδής…

Γιατί οφείλουμε να διδάσκουμε τα Αρχαία Ελληνικά στα παιδιά μας Γιατί αλήθεια διδάσκουμε τα αρχαία ελληνικά στα παιδιά που θέλουμε να μορφώσουμε, σε τόσο πολλές ώρες μάλιστα; Τρεις είναι οι κύριοι λόγοι που μας υποχρεώνουν να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να επικοινωνήσουν όσο γίνεται περισσότερο με τον αρχαίο κόσμο. Πρώτα απ’ όλα, γιατί είμαστε κι εμείς Έλληνες.Από τον καιρό του Ομήρου ως σήμερα έχουν περάσει κάπου δυο χιλιάδες εφτακόσια χρόνια. Στους αιώνες που κύλησαν οι Έλληνες βρεθήκαμε συχνά στο απόγειο της δόξας, άλλοτε πάλι στα χείλια μιας καταστροφής ανεπανόρθωτης …

Πηγή: Γιατί οφείλουμε να διδάσκουμε τα Αρχαία Ελληνικά στα παιδιά μας … | αἰέν ἀριστεύειν

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ – ΜΕΡΟΣ 2 ον: «ΜΗΓΑΡΙΣ ΕΧΩ AΛΛΟ ΣΤΟ ΝΟY ΜΟΥ, ΠΑΡΕΞ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ;»

http://www.slideshare.net/VAGOS1985/2-47681776

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ – ΜΕΡΟΣ 1ον : ¨TΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ ΕΔΩΣΑΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ¨

http://www.slideshare.net/VAGOS1985/1-47138551

Σχολιάστε

Filed under ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

Ἡ ἑλληνικὴ γλώσσα εἶναι πρῶτα δουλειὰ τῆς Μάνας

Γράφει ὁ Δημήτριος Νατσιός, Δάσκαλος

«Ναί, ἴσια ἴσια αὐτὸ θέλουμε κι ἐμεῖς, νὰ μποῦμε στὴ χορεία τῶν ἐθνῶν καὶ στὸ δρόμο τοῦ πολιτισμοῦ. Ἀλλὰ πῶς νὰ μποῦμε καὶ πῶς νὰ προχωρήσουμε, ἂν ὄχι μὲ τὰ δικά μας πόδια; Πῶς θὰ μᾶς ἀγκαλιάσουν τὰ ἄλλα ἔθνη, ἂν δὲν ἔχουμε δικιά μας ἀξία, γιὰ νὰ συμβάλουμε κι ἐμεῖς στὸ γενικὸ καλό; Κι ἀπὸ ποῦ θὰ τὴ βγάλουμε αὐτὴ τὴν ἀξία, ἂν δὲν ἐκμεταλλευτοῦμε τὸν φυσικὸ πλοῦτο τῆς χώρας μας καὶ δὲν καλλιεργήσουμε τοὺς ὑλικοὺς καὶ πνευματικοὺς θησαυρούς μας; Νὰ ξεριζώσουμε λοιπὸν τ’ ἀμπέλια καὶ τὶς ἐλιὲς γιὰ νὰ φυτέψουμε καφέδες καὶ μπανάνες; Κάθε τόπος ἔχει καὶ τὸν τρόπο ποὺ προκόβει, καλλιεργώντας ἐκεῖνο ποὺ προσφέρεται στὴν ζωή του. Γιατί τότε ἀναπτύσσει τὸν πλοῦτο τὸν δικόνε του, ὑλικὸ καὶ πνευματικὸ καὶ ἀποκτᾶ δύναμη καὶ λευτεριά, ποὺ μόνον αὐτὴ προκόβει τοὺς λαούς». Τὸ προηγηθὲν κείμενο δὲν εἶναι κάποιου ἐκπροσώπου τῆς «ἀντίδρασης» ἢ τῆς πάλαι ποτὲ ἐπαράτου, ἀλλὰ τοῦ ποιητῆ Βασίλη Ρώτα, ὁ ὁποῖος πολέμησε καὶ τραυματίστηκε στὴν ἔνδοξη μάχη τοῦ Κιλκίς. Ὑπῆρξε κομμουνιστής, ἀριστερός, ἀλλὰ δὲν τοῦ ἔλειπε ἡ φιλοπατρία καὶ τὸ σέβας στὴν ἐθνική μας παράδοση. Εἶμαι σίγουρος πὼς ἂν τὸ διαβάσει κάποιος νέος «κουκουὲς» τὸ κείμενο αὐτό, χωρὶς νὰ τοῦ ἀποκαλύψεις τὴν ταυτότητα τοῦ συγγραφέα, θὰ τὸ κατατάξει στὰ ἐθνικιστικά. Ἀλλὰ «ἦταν τότε ποὺ οἱ ἄνθρωποι ἔζων δι’ ἐν ἔπαινον καὶ πέθαινον δι’ ἕνα τραγούδι» ὅπως ἔλεγε…

ὁ Ἀνδρέας Καρκαβίτσας. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Δώδεκα λόγοι «ὑπὲρ» τοῦ πολυτονικοῦ συστήματος γραφῆς

https://puzzleen.files.wordpress.com/2014/11/3f93b-cf80cebfcebbcf85cf84cebfcebdceb9cebacf8c2bcf83cf8dcf83cf84ceb7cebcceb1.jpg

Τοῦ Θ. Κουρταλίδη, ἐφημερὶς «Χριστιανική»

Οἱ λόγοι γιὰ τοὺς ὁποίους προτείνουμε στὴ σημερινὴ συγκυρία τὸ πολυτονικο σύστημα ὀρθογραφίας στὴ «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ» —μὲ ἀνοχή, σὲ σπάνιες περιπτώσεις καὶ τοῦ μονοτονικοῦ— εἶναι οἱ ἀκόλουθοι:

  1. Διατηρεῖ ζωντανὴ μιὰ παράδοση ἐξελικτική, περίπου δύο χιλιάδων χρόνων, μὲ ὁρισμένες βέβαια τροποποιήσεις καὶ προσαρμογές, διότι ἡ ἱστορικὴ ὀρθογραφία μαζὶ μὲ τὸ πολυτονικὸ ἐπιτρέπουν τὴν ἀναγωγὴ τῶν λέξεων στὴν ἐτυμολογία καὶ τὴν προέλευσή τους, μετὰ τὴν ἀπώλεια τῆς προσωδιακῆς προφορᾶς τῆς γλώσσας κατὰ τοὺς ἑλληνιστικοὺς καὶ ρωμαϊκοὺς χρόνους. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

ΕΝΑ ΡΩΜΑΙΪΚΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ!!

ΕΝΑ ΡΩΜΑΙΪΚΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ

ΣΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ …

ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ!!

Γράφει:
Ο Θανάσης Τσόκας
Μαθηματικός – Ερευνητής
email:tsokasmath@gmail.com
 Αγαπητοί μου φίλοι

Κάνοντας τη συνηθισμένη περιήγησή μου, στο διαδίκτυο, σκόνταψα … επάνω σ’ ένα VIDEO, με τίτλο: Μύθοι και αλήθειες για την Ελληνική γλώσσα, του Νίκου Σαραντάκου.

Ο κύριος Σαραντάκος, είναι γνωστός για γλωσσολογικά θέματα, καθώς και για τα βιβλία του, γύρω από το μπρίτζ.

Ο τίτλος, λοιπόν του εν λόγω VIDEO, κέντρισε την περιέργειά μου και χωρίς να χάσω ούτε ένα δευτερόλεπτο, το άνοιξα!!!

Για 54 λεπτά (τόσο διήρκεσε η διάλεξη, του κυρίου Σαραντάκου προς την Ελληνική κοινότητα του Λουξεμβούργου) οπλίστηκα με Ιώβιο υπομονή, για να ακούσω όλα αυτά τα φοβερά και τρομερά που έλεγε, για την Αρχαία Ελληνική γλώσσα!

Πιο συγκεκριμένα:

Από τα χείλη του εν λόγω κυρίου, εξήλθον οι εξής μύθοι …

Συνέχεια

1 σχόλιο

Filed under Χωρίς κατηγορία

Το Υ και το Ω καταργούνται επίσημα;

Είδατε τα νέα χαρτονομίσματα; Στα πέντε και δέκα ευρώ (και λογικά και στα μεγαλύτερα, το ευρώ γράφεται με τρείς τρόπους. Πρόκειται για τους παλιούς δύο «EURO» και «ΕΥΡΩ» και τον ολοκαίνουριο «ΕΒΡΟ». Έχει και αχνά γράμματα ώστε να μην πολυφαίνεται…

Για ποιόν άραγε γράψανε έτσι το ευρώ με ελληνικά γράμματα; Όχι φυσικά για τους ξένους, αλλά ΠΡΟΦΑΝΩΣ για τους μόνους που μπορούν να το διαβάσουν: τους ντόπιους χαχόλους του Ελλαντιστάν.
Σε μερικά χρόνια θα βγει κάποιος και θα πει ότι πρέπει να σταματήσουμε να γράφουμε απεχθείς εθνικιστικές διφθόγγους όπως αύριο ή ευγένεια ή κλπ και να γράφουμε άβριο ή εβγένεια κλπ.

Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΑ

Η Αρχαία Ελληνική και πως ακούγονταν πραγματικά

Ατάκτως ερριμένα παραδείγματα για το πώς αναπλάθουμε την αρχαία ελληνική προφορά

Όσα εκτίθενται παρακάτω δεν φιλοδοξούν να αποτελέσουν μια συστηματική απάντηση στο ζήτημα, αλλά μια διαφώτιση μέσω χαρακτηριστικών παραδειγμάτων για το πώς και με ποιες μεθόδους οι γλωσσολόγοι αναπλάθουν την αρχαία ελληνική προφορά :

Ήδη από τη χαρακτηριστική φράση του κωμικού Κρατίνου ότι τα πρόβατα έκαναν βη-βη καταλαβαίνουμε ότι και το β και το η δεν μπορεί να είχαν τη σημερινή προφορά, αλλά ότι το β=μπ και το η=εε (ήταν το μακρό αντίστοιχο του βραχέος ε). Λέξεις της Ελληνικής με β που πέρασαν στα Λατινικά μεταγράφονται με b, μολονότι η Λατινική διέθετε το γράμμα V που θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει, αν ο φθόγγος προφερόταν τριβόμενος όπως σήμερα. Π.χ. ελλ. βαλανεῖον > λατ. balneum (όχι valneum) > ιταλ. bagno > νεολλ. αντιδάνειο μπάνιο.

Ότι το η ήταν μακρά εκδοχή του ε φαίνεται από την ποντιακή του προφορά ακόμη και σήμερα: νύφε = νύφη. Πβ. κερί < κηρίον (και όχι κηρί).

Η δασεία προφερόταν h. Έτσι στα Λατινικά η λέξη ἱστορία πέρασε ως historia. Πβ. αγγλικό history. [Ένα απλό κόλπο για να θυμόμαστε ένα μέρος των λέξεων που έπαιρναν δασεία στα ΑΕ είναι να ανακαλούμε στη μνήμη μας την αγγλική τους εκδοχή! Π.χ. Hercules (Ηρακλής), hero(ήρωας), hemisphere (ημισφαίριο) κ.ο.κ.].

To αρχαίο θ προφερόταν th (περίπου τχ). Πώς το ξέρουμε; Καταρχήν οι αρχαίοι γραμματικοί το περιγράφουν ως δασύ κατ’ αναλογία προς το δασύ πνεύμα, τη δασεία. Δηλαδή ήταν ένα τ + δασεία. Λατινικές λέξεις από τη Ελληνική αποδίδουν το θ με th (π.χ. mathematica). Στη Λακωνική ο φθόγγος είχε αρχίσει να αποκτά την τριβόμενη σημερινή προφορά ήδη από την κλασική εποχή. Όταν ο Σπαρτιάτης απεσταλμένος στον Αριστοφάνη φτάνει στην Αθήνα και χρησιμοποιεί τη λέξη «θεός», ο Αριστοφάνης, για να αποδώσει (για κωμικούς λόγους) την τριβόμενη λακωνική προφορά δεν χρησιμοποιεί το θ, αλλά το σ που ήταν ο μόνος φθόγγος της Αττικής διαλέκτου που πλησίαζε την καινούργια τριβόμενη λακωνική προφορά «σιός».

Το γ προφερόταν γκ. Έτσι μεταγράφεται στη Λατινική (magus < μάγος). Στις ιταλιώτικες νεοελληνικές διαλέκτους το σκουλήκι αποκαλείται «κασέντουλα». Η λέξη αποτελεί απόγονο της μεταφορικής αρχαίας έκφρασης «γης έντερα» για τα σκουλήκια. Μάλιστα η λέξη πρέπει να είναι πολύ αρχαία, αφού διατηρεί τον αρχαίο δωρικό τύπο «γας» αντί «γης». Ο άλλος αρχαϊσμός της λέξης είναι ότι δεν ακολούθησε την εξέλιξη του αρχαίου γ από γκ στη σημερινή τριβόμενη προφορά, αλλά μεταπήδησε στον κοντινότερο «κλειστό» φθόγγο [κ]. Το χ ήταν kh (περίπου κχ). Οι αρχαίοι το κατέτασσαν στα δασέα, όπως το θ παραπάνω. Έτσι στη Λατινικά chorus (χορός). Αν το χ προφερόταν όπως σήμερα, θα μπορούσε να αποδοθεί στα Λατινικά καλύτερα με τοh (horus). Τέλος: μυκῶμαι για τις γελάδες και μηκῶμαι για τα κατσίκια. Ηχομιμητικές λέξεις. Τα γελάδια κάνουν μου, άρα μυ- = μου-. Τα κατσίκια κάνουν μεε, άρα μη- = μεε. Πβ. μουστάκι (μύσταξ), κουτί (κυτίον) που διατηρούν ακόμη και σήμερα την αρχαία προφορά του υ.

O τονισμός της Αρχαίας Ελληνικής

Ο τονισμός στις διάφορες γλώσσες του κόσμου έχει διάφορες ποικιλίες, αλλά χοντρικά μπορούμε να ξεχωρίσουμε δύο βασικά είδη τόνου: τον δυναμικό τόνο, στον οποίο το τονισμένο φωνήεν της λέξης προφέρεται σε διαφορετική ένταση φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. Και στονμουσικό τόνο, όπου το τονισμένο φωνήεν προφέρεται σε διαφορετικόύψος φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. Δυναμικό τόνο έχει η Νέα Ελληνική και οι περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες.

Μουσικό τόνο έχει λ.χ. η Νορβηγική και η Κινεζική. Ωστόσο μουσικά στοιχεία υπάρχουν και σε γλώσσες με δυναμικό τονισμό, μόνο που δεν είναι λεξικά, αλλά λειτουργούν σε προτασιακό επίπεδο. Π.χ. στο τέλος μιας ερώτησης ή μιας έκφρασης θαυμασμού. Αυτό ονομάζεται επιτονισμός και συνήθως σημειώνεται με τα σημεία στίξης (λ.χ, !, ;).

Αλλά και αντίστροφα: στο μουσικό τόνο συνήθως ενυπάρχουν και στοιχεία του δυναμικού. Λ.χ. η άνοδος του ύψους της φωνής μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση ή μείωση της έντασής της.

Η Αρχαία Ελληνική είχε μουσικό τόνο. Αυτό αποδεικνύεται από τα εξής στοιχεία:

1) Οι περιγραφές των αρχαίων γραμματικών παραπέμπουν σε μουσικό τονισμό. Ο Αριστοτέλης περιγράφει στη Ρητορική τον τονισμό ως ένα είδος αρμονίας. Στη μουσική παραπέμπουν και οι όροι που χρησιμοποιούνται: οξεία ( =ψηλή φωνή), βαρεία (=βαριά φωνή), αλλά προπάντων ο όρος προσωδία (= η μουσική που συνοδεύει τις συλλαβές) και οι όροι τόνος ή τάσις (=τέντωμα), οι οποίοι προέρχονται από το τέντωμα (επίτασις) ή τη χαλάρωση (άνεσις) των χορδών των μουσικών οργάνων χάρη στα οποία ποικίλλει το ύψος ενός μουσικού οργάνου.

2) Το μέτρο (=ρυθμός) των ποιημάτων δεν δημιουργείται από την εναλλαγή τονισμένων και άτονων συλλαβών, όπως στα Νέα Ελληνικά και τις γλώσσες με δυναμικό τόνο, αλλά από την εναλλαγή μακρών και βραχειών συλλαβών. Ο τόνος δεν λαμβάνεται υπόψη στη δημιουργία του μέτρου.

3) Στις σπάνιες περιπτώσεις που έχει διασωθεί η μουσική που συνόδευε τα ποιήματα (λ.χ. επιτάφιο άσμα του Σείκιλου -βλ. την εικόνα που ακολουθεί), αυτή λαμβάνει γενικά υπόψη της την έμφυτη μουσικότητα των λέξεων: έτσι λ.χ. οι συλλαβές που έχουν οξεία είναι σε υψηλότερη νότα από τις άλλες συλλαβές της λέξης που δεν έχουν οξεία.

4) Η δημιουργία σημαδιών από το 200 π.Χ. και μετά για τη δήλωση του τόνου υποδεικνύει ότι οι δάσκαλοι τα θεωρούσαν απαραίτητα, για να μάθουν οι μαθητές ένα σύστημα τονισμού που είχε αρχίσει να εκλείπει ή τουλάχιστον να τους δυσκολεύει. [i]

ΒΡΑΧΕΑ-ΜΑΚΡΑ ΦΩΝΗΕΝΤΑ-ΔΙΦΘΟΓΓΟΙ

Η Αρχαία Ελληνική διέκρινε βραχέα και μακρά φωνήεντα. Η διάκριση αφορούσε το χρόνο εκφοράς: τα βραχέα εκφέρονταν σε ένα χρόνο, τα μακρά σε διπλάσιο. Οι δίφθογγοι από αυτή την άποψη μπορούν να θεωρηθούν ως ειδική περίπτωση των μακρών, με τη διαφορά ότι ο δεύτερος χρόνος καλυπτόταν από διαφορετικό φωνήεν σε σχέση με τα μακρά.

Έτσι έχουμε: Βραχέα: ε, ο, υ, ι, α Μακρά: η (=εε), ω (=οο), α (=αα), ι (=ιι), υ (=υυ) Παράδειγμα διφθόγγου: αι = όπως ακούγεται στη λέξη καημός. ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΤΟΝΙΣΜΟΥ

Ήταν τρία: οξεία ’, βαρεία ‛ , οξυβάρεια ’‛ ή περισπωμένη.

ΟΙ ΤΟΝΟΙ

Στην οξεία το ύψος της φωνής ανέβαινε στο τονισμένο φωνήεν. Μια υπόθεση λέει ότι ανέβαινε κατά ένα διάστημα πέμπτης, δηλαδή στην κλίμακα λ.χ. του ντο από το ντο στο λα.

Στη βαρεία το ύψος της φωνής ήταν καθοδικό σε σχέση με την οξεία. Δηλαδή η φωνή κατέβαινε ξανά στο ντο ή εν πάση περιπτώσει στο κανονικό, ασημάδευτο ύψος φωνής των άτονων φωνηέντων. Κάποια στιγμή σημειωνόταν καταχρηστικά σε όλα τα μη τονισμένα φωνήεντα. Αργότερα η χρήση της περιορίστηκε μόνο σε λέξεις που κανονικά έπαιρναν οξεία στη λήγουσα (οξύτονες) και μετά δεν ακολουθούσε ισχυρό σημείο στίξης (λ.χ. τελεία) ή εγκλιτικό. Μια εύλογη υπόθεση είναι ότι η άνοδος του ύψους της φωνής σ’ αυτή την περίπτωση δεν ήταν τόσο υψηλή όσο στην κανονική οξεία.

Η περισπωμένη (οξυβάρεια) σημείωνε την άνοδο της φωνής στον πρώτο χρόνο και την κάθοδό της στο δεύτερο χρόνο (σύνθετος τόνος). Επομένως χρειάζεται δύο χρόνους για να εκφραστεί, και άρα αφορά μόνο τα μακρά φωνήεντα και τις διφθόγγους. Αυτός είναι ο λόγος που μαθαίνουμε τον κανόνα ότι τα βραχέα φωνήεντα δεν παίρνουν ποτέ περισπωμένη: τα βραχέα έχουν μόνο ένα χρόνο.

Ένας άλλος κανόνας που μαθαίνουμε στο σχολείο είναι ότι οι δίφθογγοι -οι και -αι στο τέλος κλιτής λέξης λογαριάζονται για τον τονισμό ως βραχέα φωνήεντα και όχι ως μακρά: στην περίπτωση αυτή το δεύτερο στοιχείο της διφθόγγου, το -ι, πρέπει να μετατρεπόταν στον καθημερινό γρήγορο λόγο σε ημίφωνο -y (όπως λ.χ. στα Νέα Ελληνικά το -ι- στη λέξη παιδιά, προφορά πεδyά), δηλαδή σε σύμφωνο, άρα η προφορά ήταν -oy, -ay και επομένως η δίφθογγος απέμενε μόνο με έναν φωνηεντικό χρόνο (ο ή α), άρα μπορούσε να θεωρηθεί ως βραχύ φωνήεν.

Όταν ένα μακρό φωνήεν έπαιρνε οξεία, αυτό σημαίνει ότι το ύψος της φωνής ανέβαινε μόνο στον δεύτερο χρόνο. Παράδειγμα: κέὲπος = κῆπος κεέπου =κήπου

Ο ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΤΡΙΣΥΛΛΑΒΙΑΣ

Ο βασικότερος ίσως κανόνας τονισμού της Αρχαίας Ελληνικής είναι ότι ο τόνος δεν μπορεί να ανέβει πριν από την προπαραλήγουσα (δηλαδή την τρίτη συλλαβή από το τέλος) κι αυτό όταν η λήγουσα είναι βραχεία. Όταν η λήγουσα είναι μακρά, ο τόνος κατεβαίνει αναγκαστικά στην παραλήγουσα. Π.χ. το όφελος, αλλά του οφέλους. Στην πραγματικότητα πίσω από αυτό τον κανόνα κρύβεται ένας γενικότερος, βασικότερος και παλιότερος: ο τόνος δεν μπορεί να ανέβει πέρα από τον τρίτο φωνηεντικό χρόνο από τη λήγουσα.

Στο παράδειγμα με τη λέξη όφελος ο κανόνας είναι ολοφάνερος: όφελος: όλα τα φωνήεντα είναι βραχέα, άρα διαρκούν από έναν χρόνο (3Χ1). Η λέξη τονίζεται στον τρίτο χρόνο από τη λήγουσα. οφέλους: το ου της κατάληξης είναι δίφθογγος, άρα έχει δύο χρόνους, συνεπώς συνολικά η λέξη έχει τώρα 1+1+2 =4 χρόνους. Ο τόνος κατεβαίνει αναγκαστικά στον τρίτο χρόνο από το τέλος, άρα πάει στην παραλήγουσα.

Το ίδιο σχήμα ερμηνεύει και δισύλλαβες λέξεις, όπου φαινομενικά δεν έπρεπε να ισχύει ο νόμος της τρισυλλαβίας. Ισχύει όμως ο πιο βασικός νόμος της τριχρονίας: κῆπος =κέεπος, ο τόνος πέφτει στον τρίτο χρόνο από το τέλος. κήπου = κεέπου, ο τόνος πέφτει στον τρίτο χρόνο από το τέλος.[ii] κῆποι = κέεποι, ο νόμος φαινομενικά μόνο παραβιάζεται, αφού είπαμε ότι το -οι στο τέλος κλιτής λέξης γίνεται oy και του απομένει μόνο ένας φωνηεντικός χρόνος: πραγματική προφορά κέεποy.

Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΟΝΟ

Η αλλαγή του τόνου από μουσικό σε δυναμικό ήταν βαθμιαία διαδικασία που ξεκίνησε αμέσως μετά την κλασική εποχή για τις περισσότερες ελληνικές διαλέκτους (υπάρχουν υποψίες ότι στη λακωνική ξεκίνησε ήδη από το τέλος της αρχαϊκής εποχής). Στην ενίσχυση της αλλαγής έπαιξε ίσως σημαντικό ρόλο και η διάδοση της Ελληνικής σε ξένους λαούς που δεν ήταν σε θέση να αναπαραγάγουν τα λεπτά μουσικά σχήματα της Ελληνικής, όπως σήμερα οι ξένοι ομιλητές της αγγλικής δεν μπορούν να αναπαραγάγουν εύκολα την λονδρέζικη προφορά και συνήθως υιοθετούν μια προφορά των δύσκολων φθόγγων πιο κοντά στη δική τους μητρική γλώσσα.

Επιπλέον ο μουσικός τόνος χρειαζόταν τα μακρά φωνήεντα και τις διφθόγγους, για να εκφραστεί. Η βαθμιαία μετατροπή των μακρών σε βραχέα και ο μονοφθογγισμός των διφθόγγων (π.χ. καιρός > καερός > κεερός > κερός) οδήγησε στην απώλεια και του μουσικού τονισμού.

 Η μετάβαση στο δυναμικό τονισμό φαίνεται να ολοκληρώθηκε στους δύο πρώτους μετά Χριστόν αιώνες, αφού τα ποιήματα του Κλήμεντος από την Αλεξάνδρεια (τέλος 2ου αιώνα μ.Χ.) ή του Γρηγόριου του Ναζιανζηνού (4ος αιώνας μ.Χ.) στηρίζονται στην εναλλαγή άτονων και τονισμένων συλλαβών, όπως στα Νέα Ελληνικά (βέβαια οι λόγιοι ποιητές εξακολούθησαν να γράφουν στα παραδοσιακά μέτρα για αιώνες ακόμη). Ενδιάμεσα την επικράτηση του δυναμικού τονισμού μαρτυρούν ορθογραφικά «λάθη» σε παπυρικά ευρήματα από καθημερινούς ανθρώπους.

Έτσι λ.χ. συχνά το ε γράφεται ως γιώτα σε άτονες συλλαβές: είναι γνωστό ότι ο δυναμικός τόνος έχει την τάση να «εξασθενεί» τα άτονα φωνήεντα, οδηγώντας τα ακόμη και στην οριστική έκπτωση από τη λέξη. Ένα παρόμοιο φαινόμενο παρουσιάζεται στα λεγόμενα βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα: π.χ. νιρό αντί νερό, σκλί αντί σκυλί κ.ο.κ.[iii]

[i] Υπήρχαν φυσικά και άλλοι λόγοι για την επινόηση των τονικών σημαδιών, ο κυριότερος από τους οποίους ήταν η ανάγκη να σημειωθούν οι τόνοι σε διαλεκτικά κείμενα των οποίων ο τονισμός διέφερε από τον επικρατούντα αττικό. Λ.χ. τα κείμενα των Λέσβιων αρχαϊκών λυρικών (Σαπφώ, Αλκαίος) ήταν γραμμένα σε μια διάλεκτο που είχε την τάση να ανεβάζει τον τόνο των λέξεων μακριά από τη λήγουσα. Π.χ. πόταμος αντί ποταμός. Επίσης τα ομηρικά κείμενα ήταν γεμάτα με ιωνικούς, λεσβιακούς και άλλους πανάρχαιους τύπους και οι μαθητές και οι σπουδαστές έπρεπε να μάθουν τον σωστό τονισμό αυτών των λέξεων, πολλές από τις οποίες δεν χρησιμοποιούνταν πια στην ελληνιστική εποχή. Τέλος στη χρήση τόνων μπορεί να συνέβαλε και η ανάγκη των ξένων να μάθουν σωστά την Ελληνική.

[ii] Αυτόν τον νόμο τον μαθαίνουμε μηχανικά στο σχολείο ως «μακρό μπροστά από βραχύ περισπάται», «μακρό μπροστά από μακρό οξύνεται».

[iii] Ο κλασικός λακωνικός τύπος σιός αντί θεός (με «αδυνάτισμα» του άτονου ε σε ι) είναι μία από τις ενδείξεις που εξαιτίας τους οι γλωσσολόγοι υποπτεύονται ότι στη λακωνική η εξέλιξη προς το δυναμικό τόνο ξεκίνησε νωρίτερα από τις άλλες διαλέκτους. [Ο λακωνικός τύπος είναι ενδιαφέρων και από μια άλλη άποψη: δείχνει ότι τα δασέα σύμφωνα όπως το -θ- (κλασική προφορά περίπου /τχ/ =τχεός) ξεκίνησαν να γίνονται τριβόμενα (όπως σήμερα) στη λακωνική επίσης νωρίτερα σε σχέση με άλλες αρχαίες διαλέκτους: το σ- φαίνεται να αποτελεί απόπειρα να αποδοθεί ένα τριβόμενο θ όπως το σημερινό με τον πιο κοντινό φθόγγο που διέθετε το ελληνικό αλφάβητο, με άλλα λόγια η λακωνική προφορά στην πράξη πρέπει να ήταν /θιός/ ή /θyός/ με συνίζηση)].

Η επικράτηση ισχυρού δυναμικού τόνου είναι και ο λόγος που λ.χ. στη Γαλλική υπάρχει τόσο μεγάλη διαφορά μεταξύ ιστορικής ορθογραφίας και πραγματικής προφοράς. Η Λατινική, ο πρόγονος της Γαλλικής, είχε επίσης μουσικό τόνο.

Στην πορεία προς τη Γαλλική η επικράτηση δυναμικού τονισμού οδήγησε στον ακρωτηριασμό των άτονων συλλαβών: ils aiment πραγματική προφορά ilz-em. Ο ακρωτηριασμός των καταλήξεων οδήγησε στο να τονίζονται όλες οι γαλλικές λέξεις στη λήγουσα!

Σταύρος Γκιργκένης Διδάκτορας κλασικής φιλολογίας

heterophoton.

 

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

Tο defencenet.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το defencenet.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.

Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com

 

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

“ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ ΕΔΩΣΑΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ” (ΒΙΝΤΕΟ)

Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΗΛΟΨΙΑ

 
(ΕΝΑΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΠΡΟΣ ΑΠΟΦΥΓΗ)
Αντωνίου Α. ΑντωνάκουΚαθηγητού – Κλασσικού Φιλολόγου

Ιστορικού – Συγγραφέως

Τα τελευταία χρόνια η ελληνική τηλοψία το έχει παρακάνει. Ενώ έχει γίνει «δάσκαλος της ελληνικής» για όλο τον λαό, στην πραγματικότητα είναι ένας κακός δάσκαλος. Που κάνει λάθη, τα οποία θα έπρεπε η ίδια να αποφεύγει. Δεν μιλώ βεβαίως για τα αγγλικά ή τα τουρκικά αλλά για τα ελληνικά. Βεβαίως η τηλοψία δεν είναι ανώνυμη. Έχει τα ονόματα των δημοσιογράφων που την εκπροσωπούν. Και όχι μόνο των νεαρών δημοσιογράφων, που δεν έμαθαν ελληνικά στο ελληνικό σχολείο, χωρίς να φταίνε. Κυρίως ομιλώ για πρωτοκλασάτα και ακριβοπληρωμένα ονόματα, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις πρέπει να επιστρέψουν στις πρώτες γλωσσικές τάξεις τού σχολείου.

Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

The Greek Spirit with Dr. Sam Chekwas #1 (Δρ. ΣΑΜ ΤΣΕΚΒΑΣ ένας γνήσιος Ρωμηός)

The Greek Spirit with Sam Chekwas NGTV New York Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΜΑΣ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Προσκεκλημένη: Χαρά Τσικοπούλου

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Καλώς ή κακώς;

Τὸ πολυτονικὸ

Ἴδια ὅλα μοῦ φαίνονται τὰ κείμενα ποὺ βλέπω
ἀράδες ἀπαράλλαχτες, χωρὶς αἰσθητική:
Τὸ τραῖνο τώρα γράφεται μ᾿ «ἔψιλον», νέτο-σκέτο,
τὸ «ἄλφα-ἰῶτα» χάθηκε σὰν ἀτμομηχανή.

Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Η νεαρή δασκάλα Ωρείθυια (είναι το δεύτερο όνομά της) Κουλιζάκη κάνει μαθήματα ετυμολογίας, μυθολογίας και φιλοσοφίας και εξέδωσε (σχετικό) βιβλίο που απευθύνεται ακόμη και σε πεντάχρονα

Βλέποντας την Ελένη – Ωρείθυια Κουλιζάκη να διδάσκει ετυμολογία, μυθολογία και φιλοσοφία σε μικρούς και μεγάλους στο βιβλιοπωλείο Αιγηίς στον Πειραιά, σκέφτεσαι πόσο συναρπαστική υπόθεση είναι η περιπέτεια της γνώσης. Μια νέα κοπέλα, γεμάτη ενθουσιασμό, χιούμορ, Συνέχεια

1 σχόλιο

Filed under ΑΞΙΕΣ-ΡΙΖΕΣ

Ο ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ, Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ, Η ΠΛΑΣΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

SHMAIA5 ELLASΦώτιος Κ. Μπέλλος   Αξ-κός Αστυνομίας ε.α.

Και ξαφνικά εγένετο φως και πρόβαλε η αλήθεια. Ιδού λοιπόν γιατί καταργήσανε τα αρχαία ελληνικά από τα σχολεία: Πρώτον, για να μην τα καταλαβαίνη κανείς και, δεύτερον, για να τα ερμηνεύουν οι επιτήδειοι κατά πώς τους βολεύει. Θύμα της εποχής ο Ισοκράτης. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

O τονισμός της Αρχαίας Ελληνικής

Ο τονισμός στις διάφορες γλώσσες του κόσμου έχει διάφορες ποικιλίες, αλλά χοντρικά μπορούμε να ξεχωρίσουμε δύο βασικά είδη τόνου: τον δυναμικό τόνο, στον οποίο το τονισμένο φωνήεν της λέξης προφέρεται σε διαφορετική ένταση φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. Και στον μουσικό τόνο, όπου το τονισμένο φωνήεν προφέρεται σε διαφορετικό ύψος φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. Δυναμικό τόνο Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Ο Ισαάκ Νεύτων απαντά στις ρεπούσηδες και όσους θέλουν τα Ελληνικά “νεκρή γλώσσα”.

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ. Βρε να δεις που δεν ηταν ούτε “σιωνιστής”…

 

Μια εικόνα, απάντηση στους ανελλήνιστους κάθε είδους που ταΐζουν κουτόχορτο τους Έλληνες.

 

Το πανεπιστήμιο Κέμπριτζ, όπου δίδασκε ο διάσημος φυσικός και μαθηματικός Ισαάκ Νεύτων, επιτρέπει πλέον για πρώτη φορά τη διαδικτυακή Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Ελληνικά: η γλώσσα της Ιατρικής…

iatriki Στο προηγούμενο άρθρο μας αναφερθήκαμε όσον το δυνατόν διεξοδικότερα στην ιατρική τέχνη των αρχαίων Ελλήνων, η οποία πάνω απ’ όλα σεβόταν τον άνθρωπο και την ίδια την φύση της επιστήμης, που απαιτεί συνεχή έρευνα και αναζήτηση.

Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

«Οι θησαυροί του δρόμου» της Margherita Kakany

     Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2013 στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ και συνδυάζεται απολύτως με το βίντεο της προηγούμενης ανάρτησης με τον Νιγηριανό που άνοιξε το μοναδικό Ελληνικό βιβλιοπωλείο στη Νέα Υόρκη. Παραθέτω την απορία της κας Ρίτας (συγγραφέας του άρθρου) και σίγουρα πολλών από εμάς. «Είναι απορίας άξιο γιατί εμείς οι ξένοι έχουμε τόσο πολύ αγάπη για την Ελληνική λογοτεχνία αλλά και για κάθε τι Ελληνικό και οι Έλληνες πολλές φορές πετούν τους θησαυρούς στο δρόμο (κυριολεκτικώς και μεταφορικώς)».

Πριν από λίγες μέρες έστρωσα το σπίτι μου για τον χειμώνα. Σε όλα τα δωμάτια έχω Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Όταν οι Έλληνες της Αμερικής ανοίγουν σουβλατζίδικα, ένας Νιγηριανός λάτρης της ελληνικής γραμματείας, άνοιξε ελληνικό βιβλιοπωλείο!

Όταν οι Έλληνες της Αμερικής ανοίγουν σουβλατζίδικα, ένας Νιγηριανός λάτρης της ελληνικής γραμματείας, άνοιξε ελληνικό βιβλιοπωλείο!

Όταν οι Έλληνες της Αμερικής ανοίγουν σουβλατζίδικα, ο Νιγηριανός οδοντίατρος Sam Chekwas, λάτρης της ελληνικής γραμματείας, άνοιξε ελληνικό βιβλιοπωλείο, με στόχο να διαφυλάξει την ελληνική γλώσσα, και να μυήσει σ΄αυτή και τη λογοτεχνία της ακόμα και τους Αμερικανούς!

Είναι το μοναδικό Ελληνικό βιβλιοπωλείο στη Νέα Υόρκη!

Εύγε του… και ντροπή μας!

Δείτε τη συνέντευξη που έδωσε (φυσικά στα Ελληνικά). Διαρκεί μόνο 4 λεπτά και αξίζει το χρόνο σας. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Λαγκάρντ σε Έλληνα: Από Ελληνικά ξέρω μόνο Αρχαία και δεν θα συννενοηθούμε

 

lagardeΠοιος δίνει πάτημα στους ξένους; Εμείς; Ποιος διακινεί την ιδέα ότι δεν έχουμε καμία σχέση με τους Αρχαίους Έλληνες; Εμείς! Ποιοι υποβαθμίζουν την αξία των Αρχαίων Ελληνικών, ενώ κάποιοι «επιστήμονες και πολιτικοί κύρους» τα ονομάζουν νεκρή γλώσσα; Εμείς! Οπότε κανείς μας δεν πρέπει να θυμώσει με την ακόλουθη φράση της Λαγκάρντ. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Ίχνη Μινωιτών και Γραμμικής Β” στην Βαυαρία!

gbΓραφή Γραμμική Β στη Βαυαρία; Κι όμως, ο καθηγητής Ρίτσαρντ Τζάνκο (Richard Janko) από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν υποστηρίζει όχι μόνον την αυθεντικότητα των ενεπίγραφων σφραγίδων που βρέθηκαν το 2000 στην οχυρή ακρόπολη του Bernstorf, κοντά στο Μόναχο, αλλά και την ερμηνεία των επιγραφών, που τις συνοδεύει. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Χωρίς κατηγορία

Αρέσει σε %d bloggers: